درست 100 سال پیش ویروس آنفلوآنزای اسپانیایی شایع شد و 40 سال پس از بروز نخستین ویروس، آنفلوآنزای آسیایی ظهور پیدا کرد و بعد از آن هم آنفلوآنزای هنگکنگی. اگرچه این ویروس در یک قرن گذشته موجب مرگ تعداد زیادی از افراد در جهان شده است اما همواره سیر مرگومیر ناشی از آن سیر نزولی داشته است. این بیماری که شایعترین ویروس در فصل سرما است دستگاه تنفسی را درگیر میکند و شدیدا مسری است. مدت زمان شروع علائم آنفلوآنزا از زمان وارد شدن ویروس به بدن بین 24 تا 48ساعت است.
افزایش تب یا سرفه، وجود خون در خلط، گوش درد، تنگینفس یا درد قفسه سینه، ترشحات غلیظ از بینی، سینوسها یا گوشها، درد سینوس و درد یا سفتی گردن از جمله علائمی است که فرد با مبتلا شدن به ویروس آنفلوآنزا با آنها مواجه میشود. ویروسهای آنفلوانزای موجود در قطرات تنفسی از طریق سرفه و عطسه منتشر میشوند. در اغلب موارد این انتشار از فرد به فرد و معمولا از طریق تماس دست با آنچه که به ویروس آنفلوانزا آلوده شده است و سپس تماس دست آلوده با دهان و بینی فرد منتقل میشود. با این توضیح که بزرگسالان ممکن است دیگران را روز قبل از شروع علائم تا روز پس از بروز بیماری مبتلا کنند که این امر به این معنی است که شما میتوانید فردی را قبل از آنکه بیماری در شما ایجاد شده باشد مبتلا کند.
برای اولین بار هم برخی از گونههای جدید ویروس آنفلوآنزا را که تا به حال در ایران وجود نداشت، شاهد بودیم. بهعنوان مثال یک گونه از آنفلوآنزای نوع B است که گونهای به نام «ویکتوریا» است که قبلا در واکسن آنفلوآنزا بود و فرد آن را تزریق میکرد اما در حال حاضر علاوه بر گونه «ویکتوریا» یک گونه جدید به نام «یاماگاتا» شیوع پیدا کرده که در واکسن هم وجود ندارد و به همین دلیل حتی ممکن است افرادی که واکسن آنفلوآنزا را تزریق کردهاند، هم به این گونه از آنفلوآنزای نوع B مبتلا شوند. این ویروس در واکسن منظور نشده بود اما در گردش است. البته ممکن است در سالهای آینده، واکسن چهار ظرفیتی وارد شود که اینگونه آنفلوآنزا را هم در خودش دارد.
اظهارات این کارشناس درحالی است که اواسط ماه گذشته رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت اعلام کرد که تا به حال موردی از آنفلوانزای پرندگان در انسان نداشتهایم و آنفلوانزای فصلی هیچ ربطی به مصرف مرغ، تخممرغ و گوشت نداشته و ندارد. اما از آنجایی که شیوع آنفلوانزای فصلی در همین فصلی است که در آن به سر میبریم، این مقام مسئول تاکید میکند که برخی گروهها در صورت ابتلا به آنفلوانزا در معرض خطر بیشتری هستند و این گروههای شامل این افراد هستند؛ سالمندان یا افرادی که یک بیماری زمینهای مثل بیماریهای قلبی، ریوی، نارسایی کلیه، نارسایی کبد و دیابت کنترل نشده دارند. در این میان، بیماران سرطانی که تحت درمان هستند و کسانی که داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی دریافت میکنند و نیز خانمهای باردار در صورت ابتلا به آنفلوآنزا در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
تزریق واکسن را جدی بگیرید!
اهمیت تزریق واکسن آنفلوآنزا برای افراد مسن یا دارای بیماریهای زمینهای به اندازهای است که گویا توضیح میدهد: کسانی مبتلا به آنفلوانزا میشوند که به این توصیه توجه نکرده و موضوع را جدی نمیگیرند زیرا این افراد با آدمهای معمولی فرق میکنند و آنفلوآنزا برای این افراد خطرناکتر از مردم عادی است و حتی ممکن است جان خود را به دلیل ابتلا به این بیماری از دست بدهند.
توضیحاتی این مقام مسئول در وزارت بهداشت درحالی است که مردانی هم تاکید میکند که افراد در معرض خطر که از ابتدای سال تاکنون هنوز واکسن آنفلوآنزا را تزریق نکردهاند، هماکنون در اولین فرصت این واکسن را تزریق کنند. این عضو عضو کمیته کشوری آنفلوآنزا، افراد دیگری را هم به سایر افراد در معرض ابتلا به این ویروس اضافه میکند و میگوید: افرادی که همودیالیز میشوند، افراد مبتلا به HIV مثبت، مبتلایان به بیماریهای صعبالعلاج، افرادی که تحت درمانهای کورتون، رادیوتراپی یا شیمیدرمانی هستند، تمامی کادر و گروه پزشکی باید این واکسن را تزریق کنند.
توضیحات بیشتر درباره این بیماری این است که آنفلوآنزا ممکن است از زمان آغاز اولین علائم تا پنج تا هفت روز آلودهکننده باشد، از طرفی عدم شستوشوی مکرر دست، زنجیره انتقال عفونتهای ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی از فرد مبتلا به بقیه افراد را ایجاد میکند، بنابراین اگر میخواهیم به آنفلوآنزا مبتلا نشویم با افراد دست ندهیم، روبوسی نکنیم و دستها را مکررا بشوییم.
بسیاری از مردم بر این باورند که عامل این بیماری سرمای هوا است. درحالی که تنها دلیل ابتلا به آنفولانزا عفونت ویروسی است که ارتباطی با هوای سرد ندارد. در فصول پاییز و زمستان عواملی مانند باز شدن مدارس و تماس کودکان با هم، تمایل بیشتر مردم به ماندن در فضاهای سرپوشیده و خشکی هوا به این ویروسها اجازه پخش و تکثیر میدهند. به همین علت شیوع این بیماری در فصول سرد بیشتر از فصول گرم است.
تحقیقات جدید نشان میدهد افرادی که از بیماریهای قلبی-عروقی رنج میبرند، در زمان ابتلا به آنفولانزا ۶ برابر بیشتر از حالت عادی در معرض سکته قلبی قرار میگیرند.
در زمان ابتلا به آنفولانزا ممکن است افراد دچار عفونت ثانویه شوند. عفونت ثانویه در کودکان، سالمندان و بیماران مبتلا به بیماریهای ریوی، بیماریهای نقص ایمنی، سرطان در مراحل پیشرفته و دیابت، به دلیل ضعف سیستم ایمنی ممکن است با خطراتی همراه باشد. در عفونت ثانویه باکتریها به بدن فرد مبتلا به آنفولانزا ویروسی حمله کرده و با تشدید بیماری و همچنین ایجاد عفونتهای جدید در حلق، گوش و بینی و همینطور ریه، سبب تضعیف بیشتر سیستم ایمنی شده و به دلیل عدم توانای بدن این افراد در مبارزه با عفونتهای ویروسی و باکتریایی ممکن است جان خود را از دست بدهند.
آیا میتوان از مرگ ناشی از آنفولانزا جلوگیری کرد؟
پاسخ این است که با اتخاذ کردن شیوهها و راههای درست پیشگیری و درمان میتوان از مرگ بسیاری از افراد مبتلا به این بیماری جلوگیری کرد. یکی از راههای پیشگیری از مرگ، تزریق واکسن آنفولانزا در ابتدای فصل سرماست. واكسن آنفلوآنزا یک واكسن غیرفعال حاوى ویروس كشته شده آنفلولانزا است. این واكسن دستگاه ایمنى میزبان (گیرنده واكسن) را تحریك مىكند تا علیه ویروس آنفلوآنزا پادتن (آنتیبادی) بسازد.بنا به دستورالعمل سازمان جهانی بهداشت، تقریبا برای همه افرادی که بیشتر از ۶ ماه سن دارند، به ویژه افرادی که در معرض خطر هستند، میتوانند از این واکسن برای پیشگیری از ابتلا با آنفولانزا استفاده کنند. با این حال باید توجه داشت که این پیشگیری نسبی است چرا که ویروس آنفولانزا به سبب خصوصیات ویژه ژنتیکی میتواند با تغییراتی در ساختار ژنتیکی و پروتئینی خود به اشکال جدیدی درآید که در مقابل واکسن مقاوم است. گروههای در معرض خطر نامبرده شده در بالا، درصورت ابتلا به آنفولانزا بهتر است با پزشک خود مشورت کنند بخصوص اگر بیماری آنان بیشتر از یک هفته طول کشیده و یا علائم آن شدیدتر شود. تب بالا، گوشدرد و گلودرد میتواند از علائم ابتلا به عفونت ثانویه باشد و درصورت بروز این علائم حتما باید به پزشک مراجعه کرد و در صورت لزوم تحت درمان آنتیبیوتیکی قرار گرفت.
